Dżem z aronii

Co to jest aronia i dżem aroniowy

Aronia, zwana także czarnośliwką, to niewielki, ciemnofioletowy owoc o wyraźnym, cierpkim smaku. Pochodzi z Ameryki Północnej, a dzięki pracom wielu hodowców (m.in. Iwana Michurina) uprawia się ją też w Polsce i Europie. Krzew aronii jest mrozoodporny i łatwy w uprawie, a jego owoce zbiera się zwykle w sierpniu i wrześniu. Owoce przypominają jarzębinę, ale mają dużo większe i ciemniejsze jagody.

W praktyce najczęściej spotykana jest aronia czarnoowocowa (Aronia melanocarpa) – jej owoce są granatowo-czarne i mają najbardziej intensywny smak. Istnieje także odmiana czerwona (Aronia arbutifolia), z owocami o rubinowym kolorze i delikatniejszym aromacie. Choć surowe jagody aronii są bardzo cierpkie, to po przetworzeniu na dżem czy sok nabierają słodyczy i tracą część goryczki. Dlatego też przetwory z aronii – dżem aroniowy przede wszystkim – cieszą się dużym zainteresowaniem osób szukających zdrowych i nietypowych smaków.

Uprawa i zbiór aronii

Aronia jest krzewem odpornym na trudne warunki. Lubi słońce i żyzną, umiarkowanie wilgotną glebę, ale dobrze rośnie także na przeciętnych glebach. Krzewy aronii mogą osiągać 2–3 metry wysokości i szybko się rozrastają. Mrozoodporność tej rośliny sprawia, że sprawdza się w klimacie Polski – znosi zimy bez ochrony. Ze względu na niewielkie wymagania aronia jest chętnie sadzona zarówno na plantacjach towarowych, jak i w przydomowych ogródkach.

W uprawie zwraca się uwagę na to, żeby sadzić krzewy w odstępach około 2 metrów (spacerujących w rzędzie i w miarę warunków). Pędy dobrze znoszą przycinanie – usuwa się je późną jesienią lub wczesną wiosną, by utrzymać zwartą formę krzewu i pobudzić go do owocowania. Krzewy mogą wypuszczać przykorzeniowe odrosty, które łatwo się ukorzeniają – to naturalny sposób rozmnażania i sposób na łatwe uzyskanie nowych roślin.

• Zbiory: Jagody aronii najlepiej zbierać późnym latem, gdy osiągną pełną ciemnofioletową barwę. Wielu ogrodników czeka na pierwszy przymrozek – niska temperatura naturalnie redukuje zawartość garbników w owocach, łagodząc ich smak. Jeśli owoce nie zostały zebrane przed mrozem, można je przed gotowaniem lekko zamrozić (w zamrażalniku na 1–2 dni) – efekt jest podobny: owoce łagodnieją i stają się słodsze.
• Przechowywanie krzewów: Aronia jest na ogół bezproblemowa w przezimowaniu. Po zbiorze można usunąć uszkodzone lub nadmiarowe pędy. Młode krzewy (szczególnie nowo posadzone) warto okryć agrowłókniną przy bardzo niskich temperaturach, by nie przemarzały. Rośliny warto podlać przed nastaniem zimy, ponieważ wilgoć w glebie poprawia ich odporność na mróz.

Wartości odżywcze i składniki bioaktywne

Jagody aronii to skarbnica witamin i minerałów. Są bogate w witaminę C (ważną dla odporności), a także w rutynę (witaminę P) i witaminy z grupy B oraz witaminę A i E. Owoce zawierają wiele pierwiastków śladowych – np. żelazo, magnez, cynk, mangan, miedź, jod, bor czy wapń – dzięki czemu dżem z aronii może uzupełniać te składniki w diecie. Rutyna (witamina P) nadaje aroni charakterystyczną granatową barwę i wykazuje działanie przeciwzapalne.

Jagody aronii są także bogate w błonnik pokarmowy, który wspomaga trawienie i przedłuża uczucie sytości. Wykorzystując całe owoce do dżemu, zachowujemy większość tego błonnika. Świeża aronia ma niską kaloryczność – ok. 50–60 kcal na 100 g. Przykładowo, na 140 g aronii przypada tylko ok. 66 kcal, a jednocześnie aż 7 g błonnika. Dzięki temu dżem aroniowy może być elementem diety odchudzającej, zapewniając uczucie sytości bez zbytniego obciążania kaloriami.

Najważniejszym atutem aronii jest jej wyjątkowe bogactwo przeciwutleniaczy. Owoce zawierają antocyjany, flawonoidy (katechiny) i inne polifenole, które skutecznie neutralizują wolne rodniki. 100 g aronii może dostarczać ponad 2000 mg bioflawonoidów, co jest wartością wielokrotnie przewyższającą większość innych owoców. Dzięki temu antyoksydacyjny potencjał aronii jest jednym z najwyższych wśród owoców. Regularne spożycie jej przetworów pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym i spowalniać procesy starzenia.

• Witaminy i minerały: Aronia jest źródłem wielu cennych witamin (C, A, E, K, witamin z grupy B) oraz minerałów (żelazo, magnez, cynk, miedź, mangan, wapń, bor).
• Błonnik: Dżem przygotowany z całych owoców aroniowych zachowuje dużą część naturalnego błonnika pokarmowego. Ten rodzaj błonnika wspiera pracę jelit i pomaga obniżać poziom cholesterolu.
• Niska kaloryczność: Świeża aronia ma ok. 50–60 kcal na 100 g, mimo to dostarcza sporo błonnika (ok. 7 g w porcji 140 g) oraz witamin i minerałów. Dzięki temu dżem aroniowy można włączyć do diety odchudzającej, zachowując umiar w spożyciu ze względu na cukier.
• Bogactwo antyoksydantów: Aronia zawiera antyoksydanty w tak dużych ilościach, że zalicza się ją do tzw. superowoców. Na przykład ilość bioflawonoidów w aronii jest kilkakrotnie większa niż w czarnej porzeczce czy żurawinie. Przetwory z aronii mocno wspomagają mechanizmy obronne organizmu przed wolnymi rodnikami.
• Profil fenolowy: Jagody aronii dostarczają rutyny, antocyjanów i innych związków fenolowych, które działają przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Składniki te wspierają układ odpornościowy i korzystnie wpływają na skórę, włosy i naczynia krwionośne.

Właściwości prozdrowotne

Spożywanie dżemu aroniowego przynosi wszechstronne korzyści zdrowotne, dzięki bogactwu jego składników:

• Układ krążenia: Składniki aronii, przede wszystkim rutyna i polifenole, wzmacniają i uelastyczniają ściany naczyń krwionośnych. Działają także przeciwmiażdżycowo – pomagają obniżać ciśnienie i ograniczać odkładanie się złego cholesterolu (LDL). Dzięki temu mogą przeciwdziałać nadciśnieniu i miażdżycy.
• Odporność: Wysoka zawartość witaminy C i antyoksydantów wzmacnia system odpornościowy. Dżem aroniowy przyspiesza eliminację toksyn i wspomaga walkę z infekcjami, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Przeciwutleniacze działają przeciwzapalnie i przeciwwirusowo, co dodatkowo zabezpiecza organizm przed przeziębieniami.
• Wzrok: Przeciwutleniacze z aronii wspomagają zdrowie oczu. Chronią przed rozwojem zaćmy i jaskry, poprawiając mikrokrążenie w siatkówce. Picie soku aroniowego lub jedzenie dżemu może zmniejszać zmęczenie wzroku i poprawiać adaptację oczu do ciemności.
• Skóra i włosy: Aronia poprawia kondycję skóry i włosów. Jej antyoksydanty spowalniają proces starzenia skóry oraz chronią przed fotostarzeniem. Bioflawonoidy działają przeciwzapalnie na skórę, a wysoka zawartość witaminy C wspiera produkcję kolagenu, co pomaga utrzymać skórę jędrną. Włosy stają się mocniejsze, a paznokcie zdrowsze.
• Układ nerwowy: Dżem aroniowy może działać relaksująco. Związki zawarte w aronii łagodzą objawy stresu i poprawiają nastrójzywienie.medonet.pl. Dzięki antyoksydantom aronia chroni neurony przed stresem oksydacyjnym, co może zapobiegać zaburzeniom pamięci i demencji.
• Metabolizm i waga: Flawonoidy z aronii wspomagają przemianę materii i spalanie tłuszczów. Choć dżem aroniowy zawiera cukier, jego błonnik nadaje mu efekt sytości, dlatego można go spożywać umiarkowanie także na diecie odchudzającej. Warto jednak pamiętać o jego kaloryczności i nie przesadzać z porcjami.
• Profilaktyka przeciwnowotworowa: Bogactwo przeciwutleniaczy w aronii pomaga neutralizować wolne rodniki uszkadzające DNA komórek. Dzięki temu regularne spożywanie aronii może wspierać profilaktykę przeciwnowotworową.
• Stany zapalne: Związki zawarte w aronii wykazują działanie przeciwzapalne. Regularne spożycie dżemu aroniowego może przynieść ulgę przy przewlekłych stanach zapalnych (np. reumatoidalnym zapaleniu stawów czy stanach zapalnych skóry).
• Promieniowanie UV: Antyoksydanty z aronii chronią skórę przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym, zmniejszając fotouszkodzenia i opóźniając fotostarzenie skóry. Włączenie aronii do diety może zwiększyć naturalną odporność skóry na działanie słońca.
• Detoksykacja: Picie soku z aronii lub spożywanie jej dżemu wspomaga pracę wątroby i nerek, co ułatwia usuwanie toksyn z organizmu. Dlatego przetwory aroniowe poleca się osobom żyjącym w zanieczyszczonym środowisku lub prowadzącym intensywny tryb życia.
• Zdrowie kości: Aronia dostarcza mikroelementów (wapń, mangan, krzem, kobalt) wspierających mocne kości. Regularne spożywanie jej przetworów może korzystnie wpływać na mineralizację kośćca, co jest istotne zwłaszcza dla dzieci w okresie wzrostu oraz osób starszych.
• Żelazo i anemia: Aronia zawiera żelazo, a obecność witaminy C zwiększa jego wchłanianie. Dodatek dżemu aroniowego do posiłków może pomóc osobom z niedokrwistością, poprawiając poziom hemoglobiny i krążenie.

Przeciwwskazania

Chociaż aronia ma wiele zalet, nie każdy powinien jej spożywać w nadmiarze. Dżemu aroniowego nie należy jeść przy niskim ciśnieniu, gdyż może je dodatkowo obniżyć. Ze względu na kwasy i garbniki aronia może podrażniać żołądek – osoby z chorobą wrzodową, refluksem czy nadkwaśnością powinny być ostrożne. Dodatkowo dżem zawiera cukier, więc diabetycy i osoby z insulinoopornością powinny uwzględnić go w bilansie węglowodanów. Wprowadzając aronię do diety, warto obserwować reakcje organizmu – jeśli pojawiają się dolegliwości (np. zgaga, bóle brzucha), należy ograniczyć jej spożycie lub skonsultować się ze specjalistą.

Przygotowanie domowego dżemu aroniowego

Zrobienie dżemu z aronii nie jest trudne, ale warto pamiętać o kilku wskazówkach:

• Wybór owoców: Najlepsze są dojrzałe, ciemne jagody aronii. Można je lekko przemrozić (np. pozostawić na krzewach do pierwszego przymrozka lub zamrozić na kilka dni), co złagodzi smak. Przed gotowaniem owoce dokładnie oczyść z szypułek i umyj.
• Osłodzenie: Do przygotowania dżemu potrzebny jest cukier. Standardowo dodaje się około 0,5–0,7 kg cukru na 1 kg owoców aronii. Cukier po rozpuszczeniu połączy się z pektynami owocowymi, tworząc galaretkę. Możesz też użyć naturalnych słodzików – miodu, erytrolu czy stewii – by obniżyć kaloryczność lub indeks glikemiczny. W wersjach mniej słodzonych często wydłuża się czas gotowania.
• Gotowanie: Owoce umieszczamy w garnku z grubym dnem, zasypujemy cukrem i podgrzewamy na małym ogniu. Mieszaj od czasu do czasu, żeby masa się nie przypaliła. Po kilku minutach owoce zaczną pękać i uwalniać sok. Gotuj dżem na wolnym ogniu przez kilkanaście minut – im dłużej, tym gęstszy efekt. Możesz sprawdzać, czy dżem jest gotowy, kładąc kroplę na zimnym talerzu – jeśli tężnieje, oznacza to, że ilość cukru i pektyny jest wystarczająca.
• Dodatki smakowe: Aby wzbogacić aromat, dodaj przyprawy jak cynamon, goździki lub wanilię. Świetnie sprawdza się też skórka cytryny lub kawałek imbiru. Możesz także mieszać aronię z innymi owocami – dodatek jabłek, gruszek czy śliwek złagodzi cierpkość i nada dżemowi więcej słodyczy. Niektórzy dodają do dżemu odrobinę żelfiksu, aby uzyskać jeszcze bardziej zwartą konsystencję, ale nie jest to konieczne.
• Pasteryzacja i przechowywanie: Po ugotowaniu gorący dżem przełóż do wyparzonych, suchych słoików i zakręć je. Najlepiej krótko pasteryzować słoiki w kąpieli wodnej (gotować ok. 10–15 minut), co przedłuży świeżość dżemu. Po wyjęciu odwróć słoiki do góry dnem – wytworzy się dodatkowa próżnia, która zabezpieczy dżem. Tak przygotowany przetwór można przechowywać w chłodnej spiżarni przez wiele miesięcy.

Zastosowanie kulinarne dżemu aroniowego

Dżem aroniowy ma wszechstronne zastosowanie w kuchni. Jego głęboki, słodko-kwaśny smak sprawdza się w wielu potrawach:

• Śniadaniowy dodatek: Jako smarowidło do pieczywa (chleb, bułki, tosty). Świetnie łączy się z masłem, twarożkiem czy serkiem śmietankowym, dodając śniadaniu nietypowego aromatu.
• Desery i wypieki: Jako nadzienie do ciast, tortów, ciastek czy pierników. Pasuje do serników (dodaj łyżkę dżemu na wierzch lub do kremu) oraz do galaretek i musów. Znakomicie komponuje się też z bitą śmietaną i lodami – jego kwaskowatość przełamuje słodycz deserów. Dżem aroniowy można też stosować w surowych (raw) słodkościach – np. jako składnik batonów energetycznych, wegańskich kulek mocy czy musów owocowych.
• Garnitur do mięs: Idealny do dań wytrawnych. Aronia doskonale pasuje do dziczyzny, wieprzowiny czy kaczki. Z dżemu można przygotować słodko-kwaśny sos do mięsa – np. zmieszać go z czerwonym winem, octem balsamicznym lub musztardą. Smarowanie pieczonego mięsa dżemem pod koniec pieczenia tworzy aromatyczną glazurę.
• Napoje i koktajle: Łyżeczka dżemu w gorącej herbacie lub ciepłej wodzie tworzy rozgrzewający napój. Dżem można też dodawać do smoothie – np. miksować z burakiem, jabłkiem lub innymi owocami i jogurtem. Nadaje napojom piękny kolor i wzbogaca je w witaminy. Popularne są także koktajle alkoholowe z dodatkiem dżemu – połączenie wódki lub ginu z łyżką dżemu tworzy owocowy drink.
• Dodatki do serów: Dżem aroniowy znakomicie pasuje do desek serów. Intensywna słodycz dżemu równoważy kremowe i pikantne sery pleśniowe (np. camembert, gorgonzola) oraz sery kozie czy żółte. Połączenie słodko-owocowego smaku z wyrazistym serem jest popularne jako elegancka przekąska.
• Potrawy z grilla: Dżem aroniowy można użyć jako glazury lub marynaty. Posmaruj mięso (karkówkę, udka z kurczaka) lub grillowane warzywa odrobiną dżemu w ostatniej fazie grillowania – stworzy się leciutko słodko-kwaśna, karmelizowana skorupka. Można go mieszać z sosem barbecue, wzmacniając smak potraw z grilla.
• Zimne desery: Dżem aroniowy pasuje do lodów i mrożonych deserów. Łyżeczka dżemu w lodach waniliowych lub sorbecie wzbogaca smak i kolor. Można go też łączyć z kremem z awokado lub tofu, tworząc wegańskie desery.
• Zdrowa przekąska: Wiele osób traktuje dżem aroniowy jak naturalny słodki smakołyk. Dodaje się go do twarożku, jogurtu czy kaszek, aby wzbogacić posiłek o witaminy. Dzięki zawartości pysznych jagód może być zdrową alternatywą dla tradycyjnych słodyczy – oczywiście z umiarem ze względu na cukier.
• Naturalna „apteczka”: W domowych metodach leczenia dżem aroniowy uznaje się za „lekarstwo”. Podaje się go często z imbirem i miodem przy przeziębieniu, a także stosuje wewnętrznie na kaszel czy ból gardła. Tworzy barwną i zdrową alternatywę dla syropów aptecznych w sezonie infekcji.

Inne przetwory i dodatki

Oprócz klasycznego dżemu z aronii przygotowuje się także inne przetwory. Konfitura aroniowa zawiera więcej całych owoców i ma bardzo zwartą konsystencję – przypomina gęstą marmoladę, ale jest mniej słodka i bogatsza w błonnik. Marmolada aroniowa gotowana jest na bardzo gęsto (często z dodatkiem żelfiksu) i często ma wyrazisty, słodki charakter. Powidła z aronii robi się bez dodatku cukru – owoce gotuje się długo, aż do uzyskania ciemnej, gęstej masy. Niezależnie od formy, te przetwory zachowują większość prozdrowotnych składników aronii.

Aronia często bywa łączona z innymi owocami. Mieszane dżemy (np. aronia z jabłkiem, gruszką, żurawiną czy maliną) są popularne – słodsze owoce łagodzą naturalną cierpkość aronii i dodają złożoności smakowej. W takich kompozycjach aronia zwykle stanowi 30–50% masy owocowej: dzięki temu przetwór zyskuje łagodniejszy smak, a nadal zachowuje cenne antyoksydanty.

Aronia znajduje też zastosowanie poza kuchnią. Tradycyjną formą jest nalewka aroniowa – słodki, ciemny alkohol domowej roboty. Przygotowuje się ją przez zalanie dojrzałych owoców spirytusem lub wódką i odstawienie na kilka tygodni. Po filtracji powstaje aromatyczny, owocowy trunek, który w polskiej tradycji bywał pijany przy przeziębieniach jako środek wzmacniający odporność. Podobnie można zrobić likier czy cydr z aronii – wszystkie przetwory alkoholowe zachowują część właściwości zdrowotnych owoców, choć zawierają procenty.

Smak, kolor i konsystencja

Dżem aroniowy wyróżnia się intensywną barwą i specyficznym smakiem. Kolor zależy od odmiany – wersja z czarnej aronii jest ciemno bordowa, niemal czarna, natomiast z czerwonej ma żywy, rubinowy odcień. Dzięki antocyjanom barwa może się zmieniać (np. nieznacznie rozjaśniać), dlatego warto przechowywać słoiki z dala od światła.

W smaku przetwór łączy słodycz cukru z naturalną cierpkością aronii. Niektórzy porównują dżem aroniowy do mieszanki jeżyn, żurawiny i śliwki. Aby złagodzić gorzkawą nutę, często dodaje się przyprawy: cynamon, goździki, wanilię czy nawet zioła, co wzbogaca bukiet aromatów. Świetnym dodatkiem jest też skórka cytryny – dodaje świeżości i rozświetla smak.

Konsystencja dżemu zależy od ilości cukru i czasu gotowania. Po zapasteryzowaniu masa staje się gęsta i galaretowata, ale łatwo się rozsmarowuje. Jeśli dżem wyda się zbyt rzadki, można go ponownie zagotować, odparowując nadmiar wody. Najlepiej jednak odczekać kilka tygodni przed spożyciem – wtedy smaki się przegryzą, a cierpkość znacząco się złagodzi. Dobrze przygotowany dżem ma aksamitną konsystencję i pełnię aromatu, jaka ujawnia się po odłożeniu.

Aronia to prawdziwa skarbnica zdrowia i smaku – warto po nią sięgać zwłaszcza zimą, gdy brakuje świeżych owoców, a potrzebne są witaminy i ciepłe aromaty. Dżem aroniowy może dodać energii i poprawić samopoczucie w chłodne dni.

Aronia jako „superowoc”

Aronia często nazywana jest superowocem z uwagi na niespotykanie wysokie stężenie składników bioaktywnych. Mówi się, że jej działanie zdrowotne jest bardziej skoncentrowane niż wielu popularnych owoców. Różne substancje czynne aronii działają synergicznie – antocyjany, polifenole, witaminy i minerały wspólnie wzmacniają organizm. Dżem aroniowy stanowi więc niezwykle wartościową, skoncentrowaną formę tych wszystkich dobroci.

Przechowywanie i trwałość

Prawidłowo przygotowany dżem aroniowy można przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu przez wiele miesięcy. Kluczem jest szczelne zamknięcie słoików i dobra pasteryzacja. Po otwarciu zaleca się trzymać dżem w lodówce i zużyć w ciągu kilku tygodni, ponieważ bez konserwantów może się szybciej psuć. Warto też opisać słoiki datą przygotowania – dżem zachowuje najlepszy aromat przez kilka miesięcy od wyrobu. Ciekawostką jest, że w odpowiednich warunkach jego smak może się nawet poprawiać – aromaty stają się łagodniejsze, a poszczególne nuty lepiej się przegryzają.

Wersje dietetyczne

Dla osób dbających o linię można przygotować dżem z mniejszą ilością cukru lub słodzony naturalnie (miodem, syropem klonowym, ksylitolem czy stewią). W takich wariantach dłużej się gotuje, żeby uzyskać satysfakcjonującą konsystencję. Po ugotowaniu trzeba też szczególnie zadbać o pasteryzację, bo mniejsza ilość cukru sprawia, że przetwory są bardziej podatne na fermentację. Alternatywą są całkowicie bezcukrowe przepisy z dodatkiem pektyn i substancji żelujących – dają gęstą galaretę bez tradycyjnego cukru.

Suplementy diety z aronii

Na rynku dostępne są również suplementy z ekstraktem aroniowym – w formie tabletek, kapsułek lub proszku. Mają one skoncentrowane dawki antyoksydantów i polifenoli. Choć mogą być wygodną formą suplementacji, specjaliści podkreślają, że lepiej przyswajane są składniki z całych owoców. Dlatego zaleca się sięgać po naturalne produkty – tzn. dżem, sok czy suszone owoce aronii – zamiast zastępować je kapsułkami.

Współczesne badania naukowe

W ostatnich latach aronia budzi coraz większe zainteresowanie naukowców. Badania potwierdzają wiele jej tradycyjnych zastosowań. Ekstrakty z aronii mogą obniżać poziom wolnych rodników we krwi oraz korzystnie wpływać na profil lipidowy (obniżać LDL i triglicerydy, podwyższać „dobry” HDL). Inne badania sugerują, że regularne spożycie aronii może poprawiać wrażliwość na insulinę i obniżać poziom glukozy u osób z cukrzycą typu 2. Choć ciągle prowadzi się dalsze analizy, wyniki wskazują, że aronia skutecznie wspomaga profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych.

Zalety i wady dżemu aroniowego

Zalety: Dżem aroniowy jest naturalny i nie zawiera sztucznych dodatków (pod warunkiem własnej produkcji). Bogactwo antyoksydantów czyni go bardzo wartościowym z punktu widzenia zdrowia. Jego cierpki smak i intensywna barwa to unikatowy atut, którego nie znajdziemy w innych dżemach owocowych. Wady: Wymaga dodania cukru – podnosi to kaloryczność i indeks glikemiczny. Ponadto gotowanie niszczy część wrażliwej witaminy C. Smak może być dla niektórych zbyt ostry. Dżem aroniowy nie jest też tanim produktem ze względu na relatywnie niższe plony krzewów aronii, ale zaletami w pełni rekompensuje tę niedogodność.

Na co zwrócić uwagę

Przy wybieraniu aronii lub gotowego dżemu aroniowego zwracaj uwagę na jego skład. Dobrej jakości dżem powinien mieć głęboki kolor i przyjemny, kwaskowo-owocowy zapach. Po otwarciu słoika sprawdź, czy w dżemie nie ma oznak pleśni – jeśli słoik był nie do końca szczelny, lepiej go nie jeść. W przypadku domowych owoców dobieraj tylko dojrzałe, zdrowe jagody – wyrzuć te spleśniałe lub nadgnite. Zachowaj też ostrożność przy osładzaniu – warto kierować się smakiem i nie przesadzać z cukrem, zwłaszcza jeśli dżem ma być przechowywany długo.

Dżem aroniowy cieszy się coraz większą popularnością. Włączenie go do diety może przynieść korzyści – wzmocnienie odporności, poprawę krążenia, ochronę skóry i oczu, a nawet wsparcie w procesie odchudzania. Przy tym jest on ciekawym urozmaiceniem kulinarnym: bogaty kolor i smak aronii dodają wyrazistości zarówno śniadaniom, jak i wytrawnym i słodkim potrawom. Warto wykorzystać sezon na aronię i przygotować domowe przetwory, aby cieszyć się ich wyjątkowymi walorami przez całą zimę.